26 October 2026 |.
Ser Frer Seselwa,
I fer en lannen, depi ki mon ti debout devan zot le 26 Oktob 2025 konman Prezidan nou pei, e prezant avek zot mon plan e nouvo direksyon ki mon annan pour nou pei Sesel.
Ozordi, mon vin devan zot ankor, pa pou fer nouvo promes, me pou rann kont lo kot nou debout konman en pep apre en lannen travay ansanm.
Parski en gouvernman ki rann kont avek son pep, se en gouvernman ki respekte son pep. Latransparans pa en slogan. I en devwar. Zot, pep Seselwa, zot annan drwa konnen ki mon Gouvernman in fer avek konfyans ki zot in mwan.
Ler nou ti pran pouvwar, mon ti dir zot ki premye batay ti pou fer desann pri lavi. Akoz en pei i mezir son progre dan lavi sak fanmir, sak lakour, sak lakwizin.
Nou'n reentrodwir Kart STC pour bann fanmir ki zot saler I pli ba, e nou'n agrandi lalis bann komodite esansyel pour soulaz presyon lo zot pos.
Nou'n mazin bann paran ki travay. Avek Progranm Led pour swen pti lanfans, sak zanfan ki dan en fasilite anrezistre i kontinyen resevwar 750 roupi par mwan, e bann fanmir ki pli dan bezwen i resevwar 750 roupi an plis. Sa I vedir ki ozordi, serten fanmir pe resevwar 1,500 roupi par zanfan, sak mwan pou vey zot zanfan pandan ki zot pe travay.
Nou'n redwir pri bis redwi pour lepep Seselwa, e nou'n reetablir Departman pour Redwir Lapovrete, pour ki led i ariv kot bann ki pli dan bezwen.
Mon'n toultan dir ki en travayer se sa pli gran resours dan nou pei. Alor nou'n azir lo nou promes.
Nou'n sanz lalwa pour ki 13yenm mwan saler I vin en draw travayer. Nou'n reetablir Long Service Allowance pour nou bann travayer, e nou'n entrodwir en saler ki permet en travayer viv avek dignite.
Nou bann dimoun aze in batir sa pei avek zot lanmen. Zot merit viv zot lavyeyes avek dignite. Mon gouvernman in donn tou pansyoner en logmantasyon 800 roupi lo zot pansyon, sa I form parti nou plan pour ogmant pansyon pou vin 10,000 roupi par mwan an 2029. Nou'n osi redwir laz retret pour vin 63 an. E pour bann ki reste dan bann lakour dimoun aze, gouvernman pe kontribye 1000 roupi toule mwan pou kouver zot bann depans.
Dan sa dernyen lannen noun konstrir plis ki 142 lakaz e noun donn plis ki 142 fanmiy zot prop lakle . Nou'n double bidze pou reparasyon lakaz. Nou travay pour batir plis lakaz I kontinyen anmezir ki demann pour Lozman I kontinyen monte.
Nou zenn pa zis lavenir Sesel. Zot osi nou prezan. Nou'n reetablir Progranm Led pour bann zenn ki pe rod travay. Nou'n lans progranm IGNITE ek StepUp4Life pou ki nou bann zenn i ganny leksperyans lo teren avan zot antre dan lemonn travay. Nou'n revwar bann alokasyon pour nou etidyan lo labours aletranze, e nou'n donn en led spesyal bann etidyan Praslin ek La Digue ki etidye lo Mahe.
Koman en dokter, mon konnen ki lasante en pep i baz tou progre. Nou pe prepar teren pour en nouvo lopital modern pour Sesel gras a lanmitye nou metenir avek Lenn. Nou'n kree en Lazans Lasante Mantal, e reouver APDAR pou akonpanny bann ki pe lalit avek drog ek lasante mantal.
Mon'n osi fer en deklarasyon kler: okenn drog pa pou fasilman antre lo nou zil. Avek nou polisi "Search and Destroy", nou gard lakot ek nou Lafors Defans in entersepte e detri bann bato ki pe esey antre avek drog atraver nou lanmer. Nou fer sa atraver loperasyon kordinen ansanm avek nou bann pei zanmi.
Dan mon premye diskour, mon ti dir ki nou pti nasyon pa kapab permet divizyon par sa kin arive dan lepase. Kat mwan plitar, sa promes ti vin lalwa. Mon Ladministrasyon in kree en Komisyon pour Lenplemantasyon bann Rekomandasyon TRNUC, noun konmans avek 20 milyon roupi dan bidze, pou ki bann viktim i kapab fer lape avek zot pase.
Lo mon premye misyon aletranze, mon ti met sekirite delo lo latab. E ozordi, mon fyer pou dir ki trwa lizin desalinasyon anpli pour ranforsir nou kapasite, lo mahe ek Praslin.
Nou pe osi prepar nou pei pour en lavenir pli prop. Nou'n aprouv en gran proze solar lo La Digue, nou'n fer panno solar pli abordab pour bann fanmir ek pti biznes, e atraver inisyativ "Enn PV par Lakaz", nou pe anmenn lenerzi solar direk lo twa bann lakour.
Me sa premye lannen pa ti fasil. Lager dan Mwayen Oriyan in sekwe lemonn antye. Pri karbiran in monte, bann vol in koupe, e reveni atraver tourizm in redwir. Son lefe in ganny resantir lo plizyer lezot sekter ki depan lo sa lendistri. Pour en pti leta zil parey nou, ki depan lo lenportasyon, danze ti reel e imedya.
Mon Gouvernman pa ti kapab kontrol sa ki ti pe pase lwen avek nou lakot. Me nou ti kapab kontrol ki mannyer pou reazir.
Nou'n azir vit. Noun etablir bann komite pou sirvye sa sitiasyon e swiv de pre nou stok karbiran, manze ek medikaman. Nou'n protez nou rezerv deviz.
Serten desizyon ti difisil, e mon konnen ki bokou parmi zot in santi lefe dan logmantasyon pri. Mon rekonnet zot bann sakrifis. Me menm pandan sa moman kriz, pour laplipar Seselwa, lavi in kontinyen normal. Nou lekol in reste ouver, nou lopital in kontinyen travay, nou laboutik in reste stoke, e nou pei in kontinyen fonksyonnen. Sa i pa lasans. Se preparasyon.
E si nou'n travers sa tanpet, se osi akoz nou pa tousel.
En pti pei parey nou pa kapab egziste san lanmitye bann nasyon pre ek lwen. Se pour sa rezon ki nou polisi etranzer I kler: Sesel i zanmi tou, e lennmi personn.
Sa lannen, nou'n realim lanmitye avek nou bann partener tradisyonnel e nou'n ouver nouvo laport. Avek Lenn, Lasinn, Larisi, Lemira Arab Ini, Lafrans ek Larenyon, Moris ek lezot ankor, nou'n transform lanmitye an rezilta konkre: lizin desalinasyon, lenerzi, formasyon pour nou zofisye, e sipor dan lalit kont drog. Nou’n ouver en lanbasad rezidan Moris, e byento enn Moscow.
Kan kriz ti frape, se sa bann zanmi ki ti la pour nou. Mon remersye zot tou, o non tou pep Seselwa.
Pandan sa premye lannen ki mon gouvernman in o pouvwar, Sesel in selebre son senkantyenm laniverser son lendepandans. Sa zibile lor in rapel nou ki nou progre i apartenir a plizyer zenerasyon. Gouvernman i sanze, dirizan in sanze, me travay pou batir nou nasyon i kontinyen. Nou devwar se pou konstrir lo sa ki marse, koriz sa ki pa marse, e toultan met Sesel par lao tou.
Mon pa pou dir zot ki noun fer tou. Nou ankor Lwen avek sa. Plizyer lezot komitman I ankor an progre. Lavi i ankor ser pour bokou fanmir. Nou bezwen plis lakaz, en meyer sistenm lasante ek ledikasyon, plis loportinite pour nou zenn, e en lekonomi pli rezilyan ek pli diversifye.
Me sa bann lobzektif, en Prezidan pa kapab akonpli tousle dan en sel lannen. Mon remersye Vis-Prezidan ek bann Minis, nou bann travayer dan Gouvernman, sekter prive, e sirtou zot, lepep Seselwa, pour zot pasyans, zot kouraz ek zot konfyans.
Annou kontinyen sa parkour ansanm, pa koman Gouvernman ek sitwayen, pa atraver bann divizyon politik, me koman en sel pep, avek en sel lavenir.
Ki Bondye kontinyen I beni nou pep, e ki Bondye I kontinyen beni nou pei Sesel.